De afgelopen jaren is er steeds meer bezuinigd op creativiteit en kunstonderwijs. In mijn werk als kunstdocent zie ik wat dit betekent. Ik zie leerlingen die onzeker zijn, moeite hebben om buiten bestaande kaders te denken of vastlopen zodra iets niet lukt. Maar ik zie ook volwassenen en kinderen die ontdekken dat ze veel meer kunnen dan ze zelf dachten.
We lijken steeds minder gewend om onze fantasie te gebruiken, dingen uit te proberen en ideeën verder te ontwikkelen. We willen vaak weten wat het eindresultaat moet zijn en of we het wel goed doen. Maar waar blijft de ruimte om te ontdekken, fouten te maken en zelf oplossingen te bedenken?
Leren door te maken
Voor mij gaat kunsteducatie over veel meer dan leren tekenen, schilderen of omgaan met materialen. Het gaat ook over leren omgaan met jezelf en anderen. Over proberen, fouten maken, opnieuw beginnen en vertrouwen krijgen in je eigen mogelijkheden.
Juist het maakproces vind ik interessant. De frustratie wanneer iets niet lukt, de twijfel of je wel op de goede weg zit, maar ook de trots wanneer je zelf een oplossing vindt. Soms ontstaat er iets heel anders dan je vooraf had bedacht. En juist daarin zit de waarde. Kunsteducatie geeft ruimte om te onderzoeken, eigen keuzes te maken en op een andere manier naar jezelf en de wereld te kijken.
Jezelf tegenkomen tijdens het maakproces
Door zelf iets te maken, ontdek je vaak andere kanten van jezelf. Een leerling die moeite heeft met taal of rekenen, kan bijvoorbeeld heel goed zijn in bouwen, tekenen of het bedenken van oplossingen. Kwaliteiten die bij andere vakken misschien minder zichtbaar worden.
Tegelijkertijd kom je tijdens het maken ook jezelf tegen. De een wil alles meteen goed doen, de ander wordt onzeker wanneer iets niet lukt. Juist dan is het belangrijk dat er ruimte is om te experimenteren, fouten te maken en opnieuw te beginnen.
Ik vraag me soms af hoeveel ruimte we daar nog voor maken. Hoe vaak mag iets gewoon mislukken? Hoeveel ruimte is er om te spelen met materialen, vies te worden en iets te proberen zonder vooraf te weten of het gaat lukken?
Ligt het aan de digitale wereld waarin we opgroeien, de opvoeding of wordt creativiteit simpelweg te weinig aangeboden op scholen? Wat de oorzaak ook is, ik vind het zorgelijk dat kunsteducatie steeds minder ruimte krijgt.
Investeren in creativiteit is investeren in mensen
Ik vind het jammer dat kunst en creatieve vakken vaak als eerste worden geschrapt bij bezuinigingen. Er wordt nog te vaak gedacht dat kunsteducatie vooral gaat over knutselen of iets leuks maken, terwijl het zoveel meer is.
Het is een plek om kwaliteiten te ontdekken, succeservaringen op te doen en te leren omgaan met onzekerheid en tegenslag. In mijn werk zie ik hoe belangrijk die ervaringen zijn. Niet iedereen leert op dezelfde manier of past binnen dezelfde kaders.
De verschraling van het kunstonderwijs is inmiddels duidelijk zichtbaar. We verliezen daarmee ook ruimte om te experimenteren, te ontdekken en vertrouwen op te bouwen. Ik zou willen dat we niet alleen kijken naar wat kunsteducatie kost, maar vooral naar wat het mensen oplevert.
Mijn naam is Astrid Honcoop. Ik onderzoek hoe kunst kan bijdragen aan mensen die vastlopen, moeite hebben met bepaalde situaties of niet binnen het bestaande systeem passen.
Naast mijn werk als kunstdocent geef ik als zzp'er workshops over kwetsbaarheid, identiteit en persoonlijke ontwikkeling. Ik wil me verder verdiepen in de rol die kunsteducatie hierin kan spelen.